U ovoj emisiji bavimo se ranohrišćanskom grobnicom u Brestoviku. Otkrivena je slučajno na samom kraju 19. veka kada je u nju praktično upao domaćin Vukašin Milosavljević. Grobnica je i dalje na privatnom imanju i vrlo slabo se šta čini da se ona očuva osim što su zidovi konzervirani.
Osnova za naše istraživanje je kao što smo rad arheologa Đorđa Jankovića, koji je svoje mišljenje iznosio u javnim nastupima ali i u njegovoj poslednjoj obimnoj studiji „Predanje i istorija crkve Srba u svetlu arheologije“.
Grobnica se sastoji se iz tri dela. Najdublji deo, sama grobnica, pravougaonog oblika, nalazi se na zapadnoj strani, imala je tri zidana sanduka i malu nišu u zapadnom zidu koja se još vidi, dok sanduka nema. Tavanica je poluobličasta, a zidovi i svod ukrašeni su geometrijskim motivima između koji se nalaze brojni krstovi. Vidi se da ikonografija odudara od neke klasične rimske i verovatno je odraz nekog našeg umetnika. U niši u zapadnom zidu videla se freska Bogorodice sa Hristom na levoj ruci, a prikaz se i danas nazire.
Brestovička grobnica se po svakom elementu uklapa u žitije Svetih Ermila i Stratonika, beogradskih mučenika. U njihovom žitiju se kaže da su postradali tako što su posle mučenja vezani i bačeni u Dunav.
Ono što ovu grobnicu skoro nepogrešivo vezuje baš za Ermila i Stratonika je njena orijentacija. Naime a razjasnimo mi smo već više puta izneli podatke da se crkve u našim krajevima u ranija vremena obavezno grade tako da nisu orijentisane strogo u smeru istok zapad, nego tako da na dan praznika kome je crkva posvećena sunce izlazi preko oltara. U ovom slučaju u pitanju je grobnica od koje je nastala crkva ali sunce ovde na dan Svetih mučenika Ermila i Stratonika 13. januara po starom odnosno 26. januara po novom kalendaru izlazi tačno na ulazu u grobnicu i verovatno ga osvetljava.
Pogledajte emisiju na kanalu Ognjilo:
