Zbornik Ognjilo 1 – Kalendar i računanje vremena u srpskoj tradiciji
Zbornik Ognjilo 1, objavljen na Mitrovdan 7529. (2021) godine, prvo je izdanje zbornika za istoriju, arheologiju, tradiciju i nasleđe. Tema prvog broja je „Kalendar“, a njegovih 14 radova posvećeno je istraživanju starih načina merenja vremena, kalendara i njihovog mesta u srpskoj prošlosti.
Kako su naši preci računali godine? Šta nam o starim kalendarskim znanjima govore arheološki nalazi, srednjovekovni zapisi, narodni praznici i običaji? I koliko se starih predstava o vremenu sačuvalo u tradiciji do danas?
Ovo su neka od pitanja kojima se bave autori prvog broja „Ognjila“, povezujući istorijska istraživanja sa arheologijom, etnologijom, jezikom i narodnim predanjima.
Stari srpski kalendar i srednjovekovno datovanje
Posebno mesto u zborniku zauzimaju radovi o starom srpskom kalendaru, računanju godina i načinima beleženja datuma u srednjovekovnim izvorima.
Autori razmatraju različite kalendarske sisteme, njihovo poreklo i upotrebu, kao i pitanja tumačenja starih datuma i vremenskih odrednica.
Kalendar se ovde ne posmatra samo kao sredstvo za brojanje dana, meseci i godina, već i kao deo kulturnog nasleđa koje svedoči o načinu na koji su ljudi razumevali prirodu i protok vremena.
Kalendarska znanja u praistoriji
Kada je čovek počeo da prati pravilnosti u kretanju Sunca i Meseca, smenjivanju godišnjih doba i prirodnim ciklusima?
U zborniku se razmatraju i mogući tragovi kalendarskih znanja u praistorijskim kulturama, kao i tumačenja arheoloških predmeta i simbola koje istraživači povezuju sa merenjem vremena. Ovi radovi otvaraju pitanja o starosti kalendarskih predstava i načinima na koje su se znanja o prirodnim ciklusima prenosila kroz različita istorijska razdoblja.
Značajan deo zbornika posvećen je narodnom kalendaru, običajima i verovanjima povezanim sa godišnjim dobima, praznicima i poljoprivrednim radovima.
Vladeta Kolarević u radu „Varovnik – kalendar narodnih običaja u Šumadiji“ predstavlja kalendarsko nasleđe sačuvano u narodnom životu Šumadije. Posebna pažnja posvećena je kalendarskim predstavama koje su se održale u usmenom predanju, prazničnim običajima i narodnom načinu određivanja vremena.
Kalendar u jeziku, predanjima i narodnoj poeziji
Stari načini razumevanja vremena ostavili su tragove i u jeziku, narodnim pesmama i predanjima.
Radovi u ovom broju razmatraju kalendarske pojmove, simboliku vremenskih ciklusa i mogućnosti prepoznavanja starijih kalendarskih predstava u srpskom usmenom nasleđu. Među temama su i osmokraki kalendar, kalendarska simbolika i motivi iz epske poezije koji se mogu dovesti u vezu sa starim predstavama o vremenu.
Istraživači različitih oblasti
U prvom broju zbornika svoje radove objavljuju Srđan Jović, Aleksandar Mitić, Aleksandar Šargić, Dragan Jacanović, Tamaš Fodor, dr Sanja Šuljagić, Vladeta Kolarević, Miša Jovanović i drugi autori. Njihovi prilozi donose različite pristupe temi kalendara — od analize istorijskih izvora i arheoloških nalaza do proučavanja narodnih običaja, jezika i predanja.
Bogato ilustrovano izdanje
Zbornik Ognjilo 1 sadrži brojne fotografije, ilustracije i druge priloge, koji čitaocima približavaju teme i istraživanja predstavljena u radovima.
Prvi broj „Ognjila“ namenjen je svima koji žele da istraže srpsku istoriju, stare kalendare, arheologiju, etnologiju i narodnu tradiciju, kao i vezu između kalendarskih znanja i kulturnog nasleđa.
Za šire predstavljanje teme i sadržaja pročitajte i naš blog članak „Ognjilo 1 – Kalendar“.
