Praznik na Avali – Pavle Stamatović

Knjiga Praznik na Avali u pretprodaji (šaljemo nakon 14. septembra)

Knjiga „Praznik na Avali“ donosi ponovo pred čitaoce gotovo zaboravljeno delo prote Pavla Stamatovića, jednog od istaknutih srpskih sveštenika, prosvetitelja, pisaca i istraživača prve polovine XIX veka. Njegov spev „Prazdnik na Avali“, objavljivan u nastavcima u „Serbskoj pčeli“ od 1839. do 1841. godine, predstavlja neobičan spoj poezije, istorije, narodnog predanja, mitologije i geografije.

U središtu pesme nalazi se Avala, predstavljena kao simbolično središte srpskog sveta. Sa njenih visova Stamatović pesnički obuhvata različite srpske zemlje i oblasti, povezujući ih bez obzira na tadašnje državne i političke granice. Kroz gromove, svetlost i nebeska znamenja budi se narod koji je bio u „dremežu“, a na Avali se postepeno obrazuje veliko simbolično sabranje.

Međutim, „Praznik na Avali“ nije samo rodoljubiva pesma. Stamatović u njoj pokušava da prošlost čita kroz različite vrste tragova. Toponimi, stara lična imena, narodni običaji, predanja i mitološki pojmovi za njega predstavljaju svedočanstva prošlosti jednako vredna pažnje kao pisani istorijski izvori. Staroslovenska božanstva i običaji, biblijsko predanje, hrišćanski svetitelji i ličnosti srpske istorije pojavljuju se u istoj širokoj slici narodnog pamćenja.

Posebnu vrednost dela predstavlja Stamatovićeva poetska geografija srpskog prostora. On nabraja veliki broj oblasti, gradova, reka, planina i drugih mesta, pretvarajući pesmu u svojevrsnu kartu srpskog sveta kakvim ga je video obrazovani srpski rodoljub sredinom XIX veka. Zbog toga je za ovo izdanje izrađena i posebna karta toponima pomenutih u delu.

Novo izdanje donosi Stamatovićevo delo savremenom čitaocu, ali i opširan predgovor koji predstavlja njegov život, rad i pogled na srpsku prošlost. Stamatović je bio sveštenik, učitelj, istoričar i putopisac, član Društva srbske slovesnosti i Odeskog društva ljubitelja istorije i drevnosti, a svojim putopisima, istorijskim tekstovima i naročito almanahom „Serbska pčela“ ostavio je značajan trag u srpskoj kulturi svoga vremena.

„Praznik na Avali“ zato danas možemo čitati istovremeno kao pesničko delo i kao svedočanstvo jednog gotovo zaboravljenog načina posmatranja prošlosti — vremena u kojem istorija, narodno predanje, jezik, mitologija i prostor još nisu bili razdvojeni u zasebne svetove. U Stamatovićevom delu oni zajedno čine priču o istorijskom trajanju i pamćenju srpskog naroda.

Format B5 – 17 × 24 cm, 96 strana, meki povez. Težina jedne knjige oko 250 g.